Mee met de stroom, hoe gaat dat eigenlijk?

Ik heb genoeg te doen, maar de zon schijnt en ik besluit naar buiten te gaan. Sinds lange tijd trek ik mijn hardloopkleren weer eens aan en vertrek. Dat is een tegenvaller: ik voel meteen mijn kuit, die ik de afgelopen dagen ook al een beetje voelde maar verder heb genegeerd. Half rennend, half wandelend ga ik door, want ik wil zo graag de zee zien, horen, ruiken en voelen.
Wandelend in de duinen kom ik Bonnie tegen bij wie ik regelmatig een meditatie en andere mooie workshops volg. Heerlijk om meteen even over kernzaken te praten, en wat dat voor ons dan blijkt te zijn: alles begint bij liefde voor jezelf. We zijn blij dat we onszelf deze vroege ochtend in de duinen gunnen en vervolgen ieder onze weg.
Het strand is prachtig, perfect voor een labyrint. Het brengt me op het idee een keer een labyrintloop aan te bieden in de vroege ochtend voordat mensen naar hun werk gaan. Ik wandel een tijdje langs de vloedlijn, de zee is koud en heerlijk verfrissend.
Door de duinen vervolg ik mijn weg. Ik realiseer me dat (noodgedwongen) wandelen ook fijn is, omdat ik nu meer hoor en zie. Als ik hardloop ben ik vooral bezig met mijn lijf en wat meer in mezelf gekeerd, nu hoor ik de vogels het mooie weer bejubelen, ontmoet ik bomen, herken ik smeerwortelplanten en ben van plan nu eindelijk eens brandnetels te plukken en daar soep van te maken. Ik denk aan de visualisatie van een paar dagen terug bij Willemijn, de zus van Bonnie, waar een stralende figuur me iets aanreikte: een trap van licht die ik op liep. Daarachter was leegte, niets, ik liet me vallen, het was eng maar ik kon niet anders, en hoorde: "Zo is de dood, het grote niets waar alles mogelijk is. Alles kan gecreëerd worden". En terwijl ik verder wandel komen de ideeën achter elkaar binnenstromen, alsof er een kraan wordt aangezet, een overvloed aan mogelijkheden in een eindeloos veld.

Verder lopend kom ik een vrouw tegen die ik ken uit de buurt, we groeten elkaar altijd maar voor het eerst raken we in gesprek. Helemaal blij wordt ze als ze over mijn aanbod in de tipi en het labyrint hoort. "Dat heb ik nou net nodig'. Twee moeders van school passeren en groeten ons, één heeft al een paar keer een labyrint bij me gelopen. Ik zeg dat het een perfect strand is voor een labyrint en leg uit hoe ze hem kunnen maken op het harde zand.

Langs de Bosjes van Pex zie ik zoveel fluitekruid staan en besluit een grote bos te plukken voor Theo die mij nog toeliet bij een bijeenkomst die eigenlijk al vol was. Zo aardig van hem.
In mijn straat kom ik weer een moeder van school tegen die reageert op mijn enorme bos bloemen: 'Daar zijn ze voor'! We praten over onze levende en al overgegane moeders, onze worstelingen in de zorg eromheen, onze plek als volwassen dochters, en omhelzen elkaar in herkenning.

Zo kan het gaan als je met de stroom van het leven beweegt: langzamer gaan door een kuit die aandacht vraagt, en precies op het juiste moment de juiste mensen ontmoeten. Ik voel me gedragen. Wat een rijkdom.

Het Labyrint van Chartres

Het was alweer een tijd geleden dat ik het labyrint had gelopen en het verlangen groeide en groeide, ik voelde het letterlijk in mijn lijf. Samen met labyrintwerker Kitty Hendriks, die ik via facebook heb leren kennen, ging ik op reis, met de auto, een prachtige dag, donderdag 25 april. We arriveerden rond een uur of vier en gingen zo snel mogelijk de kathedraal in, voor een eerste begroeting. Wat is het toch een mooie plek, iedere keer weer ben ik verrast door het gevoel van ruimte dat ik binnen in me ervaar als ik er ben en om me heen kijk. Hier zijn mensen aan het werk geweest die wisten van oude tijden, van de moedergodin, van religie-overstijgend denken en van schoonheid. Veel beelden, maar geen Christus aan het kruis. Bevrijdend om hier in alle openheid van te mogen genieten. 's Avonds een vesperdienst bijgewoond in de crypte waar we recht tegenover het beeld van Maria zaten. Een bof, want de crypte kun je normaliter alleen binnengaan met een gids. Daarna genoten we van de volle maan, we bezongen haar met het lied 'Neesa' en we zaten lange tijd bij de prachtige lichtshow die buiten werd geprojecteerd op de kathedraal.
De volgende ochtend staan we om 8.30 uur voor het hek, en betreden zo'n beetje als eersten de kathedraal. Vrijdag is de dag dat alle stoelen van het labyrint worden gehaald en het gelopen kan worden, de andere dagen is het bezet met stoelen. Kitty had me verteld dat ze het eigenlijk wel mooi vond, dit gebruik, omdat het dan iedere keer weer opnieuw vrij wordt gemaakt. Gedachten hebben kracht, dat blijkt maar weer. Want alle stoelen staan er nog! We kijken elkaar aan en besluiten dat er niets anders op zit dan zelf aan de slag te gaan. 'Dit is heilig werk', zeggen we tegen elkaar en vanaf dat moment gaat het als vanzelf, alsof onze taak is verschoven van ontvangen naar ook zelf faciliteren net zoals we in Nederland doen. Na verloop van tijd worden we geholpen door een paar andere mensen die ook voor het labyrint komen.
En die eerste stap het labyrint in, heilige plek, voelt weer als thuiskomen. Ik hoor steeds vaker stemmen in me als ik me open stel, en nu is dat ook zo, bemoediging vooral, het 'stemt' me blij en dankbaar. Het is alsof ik de afgelopen paar jaar van mijn leven loop, ik kan voelen welke stappen ik heb gezet en hoe ik steeds meer de stem van mijn hart ben gaan volgen. Ook voel ik een sterke verbinding met de Aarde en voel de uitnodiging me nog meer met haar te verbinden. Ik begin zacht te zingen en de twee vrouwen en man die achter me liepen, nemen het over. Op bepaalde momenten als we dicht in elkaars buurt lopen blijken de stemmen wonderwel te harmoniëren. Ik ontvang het als een boodschap dat het goed is dat ik mensen meeneem in het zingen.
Na Kitty betreed ik het centrum, stap op de zes roosbladeren terwijl ik een gebed zeg en kniel in het midden. De drie mensen die zongen blijken een echtpaar en een vrouw die als een geestelijke fungeert. Onverwacht zijn Kitty en ik getuige van een verbindingsritueel in het centrum, de geestelijke pakt de handen van man en vrouw samen en prevelt een gebed, een zegening waarvan ik alleen het woord 'shanti' versta. Na het korte ritueel maak ik oogcontact met de echtgenote, die tranen in haar ogen heeft, en ik zing spontaan een paar keer 'shanti'. Dan verlaten zij het centrum en zij wij weer alleen. Ik zing het lied 'I am one with the heart of the Mother' en dan vervolg ik ook mijn weg, het labyrint uit. Zo rustig en vervullend als de heenweg voor mij is, zo turbulent wordt het vervolg. De concierge loopt met een karretje  met spullen achter zich aan dwars door het labyrint, vooral zijn bozige energie raakt me. Ik ben even met hem bezig: 'wat is je verdriet?', jaar in jaar uit, want ik herken hem van andere keren. En bedenk me dat als ik hem deze vraag zou stellen, hij wellicht nóg bozer zou worden. Ik voel compassie en open mijn hart, en zo loop ik verder. Dan komt een groep Italiaanse toeristen  met een gids die hen bijna het labyrint in jaagt alsof het een onderdeel van het programma is dat even afgewerkt moet worden. In sneltreinvaart lopen ze dicht achter elkaar aan door de paden. Verbaasd blijf ik staan en bedenk me hoe eenvoudig het is om mensen tot een verdiepende ervaring uit te nodigen. Ik overweeg om de gids aan te spreken en haar te vragen of ze de mensen iets heeft verteld over het labyrint, de boodschapper in mij... Maar zie ervan af.
Eerst voel ik boosheid en zou willen roepen dat het een heilig symbool is, geen gewauwel en geklets in het labyrint. Moet denken aan Jezus die de kooplieden verjoeg uit de tempel.
Dan voel ik verdriet. Wat me raakt in het gedrag van de gids en dat van de concierge is het ontbreken van respect voor dit eeuwenoude symbool, het voelt als een ontheiliging. De tranen lopen over m'n wangen, ik heb geen behoefte ze tegen te houden en ik laat ze gaan. Op een gegeven moment kom ik de hele groep op een pad tegen, ik laat een aantal mensen passeren, achter elkaar lopen ze snel door, tot ik voel dat ik het niet langer kan, ik blijf staan en sluit m'n ogen, maak me energetisch groot, en denk: doe maar wat je wilt, ik ga nu niet meer opzij. Als ik m'n ogen weer open, zie ik een man voor me die stilstaat en niet weet wat hij moet doen, en ik laat hem en de rest passeren.
Verder lopend kan ik voelen dat het labyrint geen onderscheid maakt en geen oordeel heeft: het is er voor iedereen, wat hun redenen en hun interesses ook zijn. Daar kan ik nog wat van leren. Op het strand ontmoet ik alleen mensen die bewust komen voor het labyrint, hier is het publiek veel gemêleerder, hier is meer gelaagdheid, en alles mag er zijn.
Als ik het labyrint verlaat en bedank, schrijf ik mijn ervaringen op en zie dan de dochter van Michel, die ik -toeval bestaat niet- gisteren bij AH zag en me vertelde dat zijn dochter het labyrint ging lopen deze week. Ik praat even met haar en ga dan bij Maria met haar kind zitten, een beeld verderop en spreek met haar. Het is een prachtig eenvoudig houten beeld dat helaas is aangekleed met pracht en praal.Uit haar gezicht spreekt zoveel tegelijk, ongelooflijk dat iemand al die kwaliteiten in één beeld heeft kunnen vangen. Ze zegt me bij mezelf te blijven wat er ook gebeurt.  'Kijk wat voor kleed ze mij hebben aangetrokken, ik word er niet minder of anders door'.
's Middags lopen we het labyrint nog een keer. Ik heb voor vertrek 'het Jezus mysterie' van McGowan weer een keer gelezen en terwijl ik loop realiseer ik me ineens met een schok dat dit labyrint misschien wel teruggaat tot koning Salomo, die dit ontworpen zou hebben. De enorm lange lijn in generaties voel ik terwijl ik verder loop, verbonden met oude tijden. In het centrum lees ik een heilige tekst, voel me dankbaar en teruglopend ontmoet ik niets dan vriendelijkheid. Als ik na afloop bij het labyrint zit gaat een groep kinderen het labyrint in, huppelend en vrolijk vol levenslustige energie. Een mooie afsluiting.
Als ik dan ook nog informeer en te horen krijg dat het misschien mogelijk is om een keer met mijn octet in de kathedraal te zingen, keer ik opgetogen en vervuld huiswaarts.

Het veld omarmen

Laatst was ik voor het eerst op een uitvaartbeurs.  Ik was uitgenodigd een labyrint neer te leggen voor de bezoekers. Ik heb er twee op doek en gezien de afmetingen van de ruimte waarbinnen het kon,  besloten we de kleinste te nemen, een pimalabyrint op een doek van 5 x 5 meter. Een pimalabyrint is een afgeleide van het klassieke labyrint en kom je vaak tegen bij Indiaanse afbeeldingen. Op mijn website vind je een afbeelding op de pagina over het labyrint.

Rond 13.00 uur legde ik hem uit, enkele bekenden gingen hem lopen, als uitnodiging voor anderen. Het bleek nog niet eenvoudig om te midden van het vele geroezemoes het labyrint geconcentreerd te lopen. Eén vrouw had vele labyrinten maar nog nooit het pimalabyrint gelopen en liep deze vervolgens vol overgave. We hadden na afloop meteen contact, over labyrinten en andere rituele zaken.

Op de valreep kwam een bekende die het labyrint graag wilde lopen, al was ze de enige op dat moment. Tot die tijd stond ik alles en iedereen in de gaten te houden: de mensen die in het labyrint liepen, maar ook de mensen eromheen die keken, de mensen die rondliepen, terwijl ik een basisritme op mijn trom sloeg.

Toen deze vrouw liep, nam ik me voor de rest nu even te laten en me alleen nog op haar en het labyrint te concentreren. Ik omarmde als het ware de vijf vierkante meter met mijn energie, voelde me uitdijen en groter worden en in een andere sfeer belanden. Toen ze in het centrum stapte, keek ze me aan met een heldere, intense blik, er was even niets anders meer dan wij in die grote kerk. Het aankijken was tijdloos.

Na afloop vertelde ze me dat  ze op een gegeven moment alleen nog maar mij zag en zich van niets en niemand anders meer bewust was.

Heerlijk te ervaren dat het creëren van dit veld - iets wat op het strand bijna vanzelf ontstaat door de elementen - op iedere plek mogelijk is.

Handfasting

Een aantal keer heb ik een handfastingsritueel begeleid, één keer als onderdeel binnen de officiële huwelijksplechtigheid, een andere keer als zelfstandig verbindingsritueel nadat het paar 's morgens in het stadhuis met de getuigen hun huwelijksakte hadden getekend. Ook heb ik het een keer spontaan mogen doen op een mooie plek in de natuur bij een stel dat niet wilde trouwen maar zich wel wilde verbinden.
Handfasting is een oud Keltisch verbindingsritueel waarbij de handen van het paar eerst worden vastgebonden met de boodschap dat men zich aan elkaar verbindt. Daarna worden de handen losgemaakt, ten teken dat men in vrijheid samen wil leven. Er worden mooie teksten voorgelezen, intenties worden uitgesproken en beloftes gedaan, op de wijze zoals het paar het wil.
Prachtig dat mensen steeds meer hun eigen vorm vinden en durven laten zien. Hierdoor worden ook de mensen in hun omgeving geraakt en uitgenodigd na te denken wat zij willen en te voelen wat belangrijk is in hún relatie.
Een handfasting kun je ook op een later moment in je huwelijk/relatie organiseren om je verbinding opnieuw op je eigen wijze te bekrachtigen.
Wat zou voor jou een mooie manier zijn om je relatie opnieuw te bekrachtigen?

Mantrazang in een vissershuisje in Scheveningen

Toen ik in het Coeveehuis in Den Haag afspraken maakte over mantrazang die ik vanaf mei op de maandagmiddag ga begeleiden, ving een vrouw het woord 'mantra's' op. Spontaan nodigde ze me uit om een paar mantra's te begeleiden tijdens een muziekavond waar allerlei soorten optredens plaatsvinden.
Op de betreffende avond  toog ik naar het vissershuisje en keek mijn ogen uit. Muziekinstrumenten werden gestemd, de tafel vulde zich met heerlijke hapjes en drankjes die de gasten meenamen en het huisje werd voller en voller, er kwam zelfs iemand in een rolstoel bij, soms had je een zitplaats, soms niet, het maakte allemaal niet uit. Een jazzband genaamd Quiet Colours met een goeie zangeres beet de spits af, gevolgd door een andere band met een al even goeie zanger. Dat was genieten. Intussen vroeg ik me wel af of dit nu de juiste plek was voor het zingen van mantra's.Er was veel geroezemoes en alles verliep nogal chaotisch hetgeen meteen de charme van het concept bleek te zijn: van muziek genieten of zelf komen zingen, gezelligheid, geen strak programma of regels.
Na enkele zangeressen werd ik aangekondigd. Wonderwel bleek het gezelschap zichzelf te selecteren: mensen die niets met mantra's hebben verdwenen in de gang bij het eten, de rest bleef binnen en zong vol overgave mee. De toegift werd Namasté: ik eer het hogere in jou. Het was een nieuwe vorm op deze avond die goed bleek te vallen. Na afloop kreeg ik een zoen van een oudere heer die was geraakt. Ook sprak een vrouw me aan die vertelde dat ze Joods was en zo blij was dat we sjalom hadden gezongen gezien haar achtergrond. De optredens gingen nog lang door in het kleine volle huisje met het gemêleerde gezelschap van 20 tot ver in de 80 jaar. Wat een leuk idee voor de zaterdagavond, dank voor de uitnodiging.

uitvaart en missa Petrae

Afgelopen week had ik de eer om bij een uitvaartdienst te zingen met het octet de Byrds onder leiding van Petra Slagman. Rond kerst woonde de man om wie het gaat een uitvoering in het kerkje in de Oude Molstraat bij omdat zijn dochter al jaren bij de Byrds zingt. Na afloop sprak hij de dirigente aan en zei dat hij wilde dat de mis op zijn uitvaartdienst gezongen zou worden, niet wetende dat dat zo spoedig al zou plaatsvinden.

Het is een moderne mis, die 'missae Petrae'  is gedoopt, geschreven door één van de leden van het octet.

Daar zaten we in de kerk in Wassenaar, te luisteren naar een meer dan twee uur durend afscheid, en geen moment is mijn aandacht verslapt. Vreemd dat je mensen soms na hun overlijden zo goed leert kennen.

Het bleek de uitvaart van Peter Kooijmans te zijn, een bijzonder mens, bevlogen en gedreven om het goede te doen in de wereld, anderen uitdagend en uitnodigend om het beste in zichzelf naar boven te halen. De keuze voor deze mis zei ook iets over deze uitdaging aan de mensen om hen heen. De mis is namelijk niet makkelijk om naar te luisteren, je moet je best doen, en het lijkt wel of dit één van de boodschappen is die Kooijmans zijn publiek mee wilde geven: luister goed, luister achter de woorden en klanken, geef niet te snel op als je het even niet kan volgen.

Het is bijzonder en overkomt mij niet vaak dat ik na het overlijden nog lessen meekrijg voor mijn eigen leven.    Zo heb ik vaak moeite met alle regels en wetten die we in Nederland (kennelijk) met elkaar hebben afgesproken. Kooijmans is lange tijd hoogleraar Volkenrecht geweest en na een kort ministerschap rechter bij het internationaal gerechtshof. Hij deelde aan het eind van zijn leven het inzicht dat het allemaal om liefde draait en dat het recht ten dienste staat aan de liefde. Het heeft mij een andere manier gegeven om naar het recht te kijken.

Ook het staan voor je idealen, en je daar niet in terughouden, werd duidelijk benoemd in de prachtige toespraken. 

Dat wij postuum mochten zingen voor deze wijze man was een voorrecht.

Vastentijd

13 Februari is de start van de vastentijd die 40 dagen duurt tot aan Pasen.
Jaren geleden heb ik me met deze periode verbonden waarin je zo mooi kunt oefenen met het doorbreken van vaste gewoontes, het aanleren van een nieuwe gewoonte en het laten van dingen die je gewend bent.  En ieder jaar oefen ik met iets nieuws.
Zo heb ik ook eens gevast van tv kijken, iets wat in mijn leven steeds minder belangrijk is geworden. Internet heeft wel een belangrijke plaats in genomen.

Fysiek betekent het voor mij dat ik stop met snoepen en wijn, dat ik vooral groente en fruit eet en midden in de vastenperiode een week alleen sap en kruidenthee drink, dus ik ga dan 'vasten van vast  voedsel'. (Tip: het geheim schuilt in het goed, dat is langzaam afbouwen en weer opbouwen van eten.) Na zo'n proces van ontgifting voel ik me vaak vitaal en licht.

Mentaal neem ik me ook vaak iets voor. Een vriendin en ik hebben eens een maand 'gevast van roddelen', en dat gaf veel ruimte. Ook deze methode van Socrates gaf veel ruimte: Wanneer je iets over een ander zegt kun je jezelf eerst drie vragen stellen:
1. Is het waar?
2. Help het de persoon aan wie je het vertelt?
3. Is het vriendelijk?
Als je op één van de drie vragen 'nee' antwoordt, moet je het niet vertellen.

Wat het laten betreft zal mijn uitdaging dit jaar vooral liggen in het omgaan met internet: één, hooguit twee keer per dag mijn mails en social media checken is meer dan voldoende. Dit 40 dagen volhouden zal een hele klus zijn. Ik heb geen idee of en wat het me gaat opleveren.
Wat het aanleren van een nieuwe gewoonte betreft: ik ga iets doen waar ik heel veel plezier in heb en daarom vaak pas doe 'als het werk is gedaan': dat is zingen achter de piano of met mijn gitaar. Hier ga ik in de vastentijd de dag mee beginnen, iedere ochtend een kwartier.
Ook heel benieuwd wat dat gaat brengen.

En, wat ga jij doen en/of laten in de vastentijd?